Satın alınan bilgisayarlarda genellikle işletim sistemi yüklü olur. Bu işletim sistemi de %90 Windows’un herhangi bir sürümüdür. Satın alma işlemini gerçekleştiren kullanıcıya yapılan bu dayatmaya dur diyen bir örnek, bugün vuku buldu.
Pardus Kullanıcıları Derneği Başkanı Nihad Karslı’nın, 2008 yılında açmış olduğu dava bugün sonuçlandı. Ankara 1. Tüketici Mahkemesi, Windows’a dur dedi. Ürün ile beraber alınması zorunlu hale getirilmiş Windows’un tutar iadesine karar verdi. Bu durumda ürünün satıcısı ve üreticisi olan firmalar Nihad Karslı’ya faizi ile birlikte geri ödeme yapacak.
Daha detaylı bilgi sahibi olmak istedim ve benim gibi olayın iç yüzünü merak edenler için, Nihad Karslı’ya bu konu ile ilgili bir kaç soru sordum.
Bu davayı açmaya nasıl ve neden karar verdiniz?
Bilgisayarın Türkiye’de oldugu dönemden beri bilgisayar kullanırım ve her seferinde, her bilgisayar alışımda bir oem satın almışımdır farkında olmadan. Aldığım oem’ler genellikle aynı işletim sistemidir ve zaten var olan oem’e yeniden ödeme yapmışımdır. Sekiz seneye yakındır Özgür Yazılım kullanıyorum. Bu süre zarfında satın aldığım oem’leri hiç kullanmadım. Yani lüzumsuz yere para verdim tekelci firmaya, daha büyüsün diye. Son üç-dört yıldır ise vermiyorum. Satıcıya söylüyorum satıcı free dos olarak veriyordu. Ancak Teknosa’ya gidip Casper’in tablet pc’sini almaya kalktığımda, bana ‘Hayır yapamayız, imkansız. Zaten yasal olarak bu olamaz!’ gibi.Uzman olduğum konuda nasihatlar edildi. Ben de kendilerine bu işletim sistemini sevmediğini, ayrıca yetersiz olduğunu iade edeceğimi söyledim.
Tableti satın aldım ve ofisime geldim. Türkiye’nin gururu Casper firmasının Satış Müdürü’nü aradım. Bana iletilen yanıt ‘ Biz bu aletleri üzerlerinde işletim sistemi ile beraber ithal ediyoruz, o nedenle yapamayız!’ oldu. Sonra araştırdım Fransa’da, Maceristan’da satılan Celevok marka tabletler bizim yerli malı casper tabletlerin bire bir aynısı. Ve orada satın alırken hangi işletim sistemi istiyorsunuz diye soruluyor. Ona göre fiyat belirleniyordu. Tekelci firmanın Eula sözleşmesinin ülkemde geçersiz olduğunu biliyordum. Yine Amerika’da meslektaşım olan bir avukatın ‘Sözleşmeyi kabul etmiyorum!’ deyip ürünü iade ettiğini biliyordum.
Avukat olmam sebebi ile araştırdığım tekelci firmanın dayatmaları, ülkemin hukukunda yeri olmayan hatta kendi ülkesinde bile yeri olmayan dayatmalardı. Bu sıralar konuştuğum dostlarımın hepsi de aynı dertden muzdaripti. Bir bilgisayar beğeniyorum bana bir işletim sistemi veriyorlar, anında siliyorum vs diye. İşte bu noktada içimden, ‘Ülkem insanının bu haksız kazanç sağlayan firmaya daha fazla sömürülmemesi için dava açmalıyım!’ demek geldi ve açtım.
Emsal temsil edecek davalar için, süreç hakkında bilgi verebilir misiniz?
Benim açtığım davanın konusu ‘İşletim sisteminin, bilgisayarın mütememim çüzü, yani ayrılmaz parçası olmadığı ve istediğim işletim sistemini seçme hakkım olduğu’dur. Bununla beraber istemediğim, iade ettiğim işletim sisteminin bedelinin tespiti ve iadesidir. Bu nedenle bundan sonra insanların dava açması gerekmez. Değerli mahkemenin verdiği örnek karar, eğer direnen satıcı olursa, tüketici heyetine başvurarak işletim sisteminin bedeli de belli olduğuna göre parasını iade isteyecektir. Hiçbir masrafı olmayan ve kısa sürede bitecek başvurulardır bunlar.
Ancak itiraz mercii olarak tüketici mahkmesine gelecektir ki, orada da bu örnek kararın etkili olacagını düşünüyorum.Çünkü 1 yıldan fazla emek ve araştırma yapılmış bir karardır.
Türkiye’de daha önce benzer bir olay yaşandı mı?
Sanırım İzmir’de yine bir avukat arkadaşım, bedelini bildiği bir işletim sistemini iade edip, Tüketici Heyeti vasıtası ile aldı. Karşı yanda buna itiraz etmeden ödedi.
Bunun bir akım başlatmasını bekliyor musunuz?
Akım değil, bir uyanma ve özgürlüğünü kullanan bilinçli bilgisayar kullanıcıları oluşmasını bekliyorum. Bu ülkede Türk yasalarının ve uluslararası anlaşmaların geçerli olduğunu, bu halk bilmeli. ABD’nin bilmem ne eyaletine göre hazırlanmış EULA sözleşmeleri değil.
Sevgili Nihad Karslı’ya bu düşüncesi ve örnek teşkil edecek bilinçli davranışı için teşekkür ediyorum. Mahkemenin verdiği bu kararın emsal teşkil edeceğini ve bir çok yeni satın alma işlemi ile birlikte, bu sürecin işletilebileceğini, aksi taktirde davaların peşpeşe geleceğini göreceğimiz günler uzak olmasa gerek.
Buna karşı üretici ve satıcı firmalar ne gibi bir tedbir alır, hangi kurumlarla ne gibi anlaşmalar yapabilir zaman içerisinde göreceğiz. Bilinçli bilgisayar kullanıcılarını, bu konuda hassas olmaya davet ediyorum.
Ekleme ; Bazı listeler ve sitelerde, kararın kesin olmadığı yönünde tartışmalar olmaktadır. Bunun üzerine Nihad Karslı’ya bu konuyu da sordum ve kararın kesin olduğunu, temyiz gibi bir şeyin söz konusu olamayacağını söyledi. Karar kesindir.
Mahkeme, Windows'a Dur Dedi!,
15 Aralık 2009, 01:34
Gecenin 01:32′sinde bir haber bu kadar mutlu edebilirdi.Teşekkürler Nihad Karslı, emin olun bu faydalı girişiminiz ülkemizde özgür yazılım camiasında bir kilometre taşıdır…
15 Aralık 2009, 02:16
bu olay 2008 yılında alınan bilgisayarları kapsarmı? mahkeme masrafları ne olacak?
15 Aralık 2009, 08:11
[...] [...]
15 Aralık 2009, 10:31
Kilometre değil parsek taşı :p Gerçekten çok şey değişecek birkaç yıl içinde, bu sonuç sayesinde.
15 Aralık 2009, 10:37
Haber sevindirici ve umut verici ancak mahkemenin karar numara ve sayısı ile adı verilmiş olsaydı ya da karar örneği yazı ekinde sunulsaydı gerçekten çok faydalı olurdu.
15 Aralık 2009, 14:13
Süper haber:) Açık kaynak sisteminin gelişmesi için büyük adımlardan biridir bu:) Teşekkürler..
15 Aralık 2009, 15:03
Zaten işletim sistemsiz windows satışı yapılıyor saçma sapan işlerle uğraşmanın mantıgı nedir
15 Aralık 2009, 16:11
ahmet denız bey ne dediğinin farkında değil arkadaşlar
15 Aralık 2009, 18:28
Ahmet bey her satın aldığım bilgisayar ile istemediğim bir işletim sistemine yaklaşık 100 dolar ödemek zorunda olmak sizce de saçmalık değil midir?
15 Aralık 2009, 22:45
bu kararla hiç bir şey değişmeyecek.
satış sözleşmeleri aynı şekilde devam edicek.
notebook ve masa üstü bilgisayarlar aynen Microsoft Windows ile satılmaya devam edicek.
Diyelimki, Türkiye’de satış sırasında opsiyon koydular Pardus / Ubuntu / Fedora mı istersiniz, Windows 7 mı notebookunuzda, satıcı sorar teknosada.
IT ile uğraşmayan son kullanıcılardan kaç tanesi linux kurulu alıcak.?
aldı diyelim, bunların kaçtanesi 1 hafta sonunda korsan Windows kurmamış olucak.
İlkokuldan itibaren, linux tabanlı işletim sistemlerini öğretmezseniz + (Linux tabanlı İşletim Sistemi üreticileri aynen bu mantıkla devam edip, Microsoft veya Apple’ın aksine son kullanıcıdan uzak işletim sistemleri yazmaya devam ettikleri takdirde- bu karar sizin benim gibi bir kaçtane işini bilen insanın fazla para vermesini engellemek dışında hiç bir şeyi değiştirmeyecek.
15 Aralık 2009, 23:35
Sayın Nirvana,
Kendinizi işini bilen IT’ci sınıfına almışsınız, ama “son kullanıcıdan uzak” Linux ve türevleri 4-5 yıl öncesinde kaldı…
Bu karar simgesel anlamda “işletim sistemi = windows” düşünce tarzına karşı kazanılmış güzel bir başarı öyküsüdür. Windows işletim sistemlerini kullanmak istiyorsan parasını ödersin, istemiyor ve alternatif işletim sistemlerini (Linux türevleri, OpenSolaris, BSD türevleri, vs.) tercih ediyorsan bunlar için ücret ödemen gerekmiyor. Bunlar da lisanslı ürünlerdir, ama karşılığında para vermek zorunda değilsin. Denklem bu kadar basit!
Korsan Değil, Özgür Yazılım!…
16 Aralık 2009, 02:21
Güzel bir girişim. Ancak vindouz dönemi zaten bitiyor artık. Ha Türkiye gibi gelişmeleri mümkün olduğunca geriden takip eden ülkeler sayesinde biraz daha devam edecek ama er / geç bitecek çünkü dediğim gibi, artık bir dönem kapanıyor. Apple Tablet PC çıkarıyor mesela. Ha orada da gizli bir lisans ücreti var ama Apple zaten donanımı da üretiyor. Google Tablet PC gibi hafif cihazlar için biçilmiş kaftan bir işletim sistemi çıkardı. vindouz olayı sadece bir espri gibi kalacak artık.
16 Aralık 2009, 02:31
Alıntı:
alternatif işletim sistemlerini (Linux türevleri, OpenSolaris, BSD türevleri, vs.) tercih ediyorsan bunlar için ücret ödemen gerekmiyor. Bunlar da lisanslı ürünlerdir, ama karşılığında para vermek zorunda değilsin. Denklem bu kadar basit!
OpenSolaris’i kenara at, Linux türevi diye birşey yok zaten Linux çekirdeğini kullanan ve açık (GPL) lisanslı, Ubuntu, Fedora, CentOS gibi işletim sistemleri var. Aynı şekilde pek BSD türevi de yok. FreeBSD 8 gibi BSD’nin en yeni implementasyonu var ki o da BSD lisansı ki o da GPL’den biraz farklı ama özgürlüğü veriyor.
Ya bir de “alternatif” işletim sistemleri söylemine takıldım. 70′ler ve 80′lerde özgür BSD vardı. vindouz bırak alternatif olmayı dünyada bile yoktu! 90′larda BSD ve linux gelişmeye devam etti ve vindouz bir alternatif olarak piyasaya çıktı ve 95′ten itibaren tam “tekel” oluverdi, hepsi bu. 70′ler ve 2010 arasını düşününce BSD ve Linux familyasının hancı vindouvs ‘unsa uyanık bir yolcu olduğu aşikar.
16 Aralık 2009, 10:01
Bir arkadaşımız “bu karar ile bir şey değişmeyecek” demiş. Yanılıyor. Bu karar duyulduğunda bir çok kullanıcı bu güne kadar nasıl kandırıldığını öğrenecek. Bu tüketiciler içinde gözü kara olanlar artık cesaretlenecek. Her değişimin bir başı vardır.
Değişim, “bir şey değişmez, ne olacak ki” diye düşünen pasif insanlarla değil, “acaba ne yapabilirim, ne değiştirebilirim” diye düşünen cesur insanlarla olur. Acı olan, pasif insanlar, ileride cesur insanların yarattığı yoldan giderler.
17 Aralık 2009, 03:35
Sayın Nirvana,
Size sorulabilecek en mantıklı soru bence şu olur : “En son ne zaman GNU/Linux dağıtımlarından birini kullandınız?”
Erdal’ın habere sonradan eklediği gibi ve benim dün (16 Aralık) Nihad Karslı ile olan görüşmem sırasında öğrendiğim üzere, bu karar kesindir ve temyiz yolu kapalıdır. Yanlış anlamadıysam M$ Windows’un ederi, tüketici davalarında temyize gitmek için gereken asgari ederin çok çok altında olduğundan, bu karar kesin ve temyiz yolu kapalıdır.
Haberi okuyup da sevinemeyen, sevinmek istemeyen, sevinip de gösteremeyen vs vs herkese duyurulur.
17 Aralık 2009, 10:48
En başta devlet karşı çıkmalı gizli kapaklı yazılımlara. Bütün devlet dairelerindeki yazılımlar windows uyumlu. Devlet kendi kendini msnin esiri yapıyor farkında değil
17 Aralık 2009, 16:44
Bu karar çok sevindirici.İşin birde şu boyutu var.Adam’ın elinde eski bilgisayarından kalan windows var diyelim.Neden bir daha işletim sistemine para versin ki?Ayrıca linux artık son kullanıcıdan uzak değil.Sanırım bunu söyleyenler yakın zamanda Ubuntu’yu denemediler.Ubuntu’nun son versiyonu kurulumu kullanımı vs herşeyiyle Wndows’tan kolay iddia ediyorum.Bunların dışında Microsoft artık Linuxu rakip olarak görüyor.Windows larda artık hiç yeni özellik yok.Linux’tan mac’tan opera’dan aşırdığı özellikleri kendi işletim sistemine ekleyip yeni gibi sunuyor.
17 Aralık 2009, 18:33
http://www.ntvmsnbc.com/id/25033076/
17 Aralık 2009, 23:29
Geçenlerde 2.el ve üzerinde Windows yüklü olmayan bir lenovo Laptop almıştım. Lenovo’nun Windows etiketsiz satılan (dolayısıyla mukabillerine göre çok daha ucuz olan !) Lenovo 3000 N500 modeli belki bilirsiniz… Üzerinde Free Dos işletim sistemi geliyor ayrıca içinden çıkan bir License Entitlement kağıdı ile IBM PC DOS ‘u da ücretsiz olarak indirebiliyorsunuz. Fakat laptopu satan arkadaş bana iyilik olsun diye üzerine bir Win7 kurmuş. İyilik ama ne iyilik? Sağ altta “kullandığınız OS kopyadır, kaçak sürüm kullanıyorsunuz” gibi mesajlar çıkıp ve aradan bir iki hafta daha geçince “kullanım süresi doldu” deyip OS Wireless network ‘u engelledi, cihazla Int’e bağlanamıyorum. Arkadaş bana iyilikten ziyade zaman israfı çıkarmış oldu bi güzel.
Neyse laf çok uzadı, kısa keseyim: Bu cihaza ya FreeBSD 8 ya da Ubuntu 9.04 kurup vinboz işkencesini sonlandıracağım.
Ve kıssadan hisse ana konuya geliyorum: Benim bu örnekte görüldüğü gibi, Laptop üreticileri/satıcıları vindovs lisanssız (ve ucuz) laptop satsa dahi vindovs araya girip sorun olmaya devam ediyor. Yani bu iş sadece onunla (mahkemede hak aramakla) sınırlı değil.
20 Aralık 2009, 19:48
Gayet sevindirici bir haber. Bundan sonra bazı şeyler değişmeye başlayacak demek ki…
20 Aralık 2009, 21:30
Olay gerçekten prensip olarak olumlu ve umut verici. Uzun vadeli sonuçlarını zaman gösterecek. Bilinç kazanımı buzullardan yavaş ilerler.
Mahkeme kararı ilgili dosya karar no., vs. gibi bilgilerin, yararlı olacağı düşüncesine katılıyorum. Uzlaşma çabalarını rahatlatabilir. Keşke bu konuda hukukçu arkadaşların düşüncelerini de öğrenebilsek.
http://www.habertux.com/2009/10/22/windowsu-istemiyorsaniz-iade-edin/
adresinde Sn. Atilla ÖNTAŞ’ın EULA konusundaki uyarısı da önemli. Teşekkürler.
Aklına yüreğine sağlık Sayın Nihad Karslı
24 Aralık 2009, 20:34
Beyler ulkemızde pc kullananların çoğu Windos kullanır mı kullanır.Satın alındığında üzerinde ki windovsu kullanmayan ne yapar format atıp başka kopya windovs yükler burda kim kime kazık atıyor şüpheli windov7 piyasaya sürülmeden pc lere yüklendi.
18 Ocak 2010, 03:04
mikrosoft sistemini öyle bir kurmuşki adamlar her tarafı bağlamışlar tüm pc üreticilerini devletleri yasalarla kıskıvrak bağlamışlar, dayatmaya bayılıyorlar zorlamaya ürettikleri yazılımı zorla insanlara satmak sanatları haline gelmiş. Laptop almaya gittiğimde free dos linux gibi kelimeleri kullandığımda birden yanlız kalıveriyorum ilgilenmiyorlar bile kazıklayamayacakları biri olduğumu düşünüyorlar sanırım:) farklı modeller bulmakta çok zorlaşıyor dev gibi mağazada tek bir model gösterebiliyorlar. Hazır pc lerde de durum aynı o kadar çok insan varki mikisofta para verdiğinin farkında olmadan bilgisayar satın alıyor bilgisayarın winboz dan ibaret olduğunu zannediyorlar adeta onunla entegre olduğunu düşünüyorlar bir beyaz eşya mağazasından linux yüklü hazır pc alan biri geldi bana arkadaşım bu makinadan bişi anlayamadık biz tuhaf bir bilgisayar bi gariplik var bunda bunu normale çevirebilirmisin dedi malesef durum bu derece acı aslında linux u tanıtmalıyız anlatmalıyız yaymak için elimizden geleni yapmalıyız en zor şey zaten ön yargıları kırmaktır saygılarımla
18 Ocak 2010, 10:00
bütün pcler free dos yapılmalı(: cok mantıklı.ahmet bey die birinin yorumu ilgimi cekti.işletim sistemsiz windows satılıyomus.nerden bulabiliriz onu acaba (:(:
23 Ocak 2010, 20:40
[...] 15. sayısındaki yazıdan[1] ve HaberTux.com’un Av. Nihad Karslı ile yaptığı röportajdan[2] ayrıntılı bir şekilde [...]
25 Ocak 2010, 16:26
[...] 15. sayısındaki yazıdan[1] ve HaberTux.com’un Av. Nihad Karslı ile yaptığı röportajdan[2] ayrıntılı bir şekilde [...]
28 Ocak 2010, 18:57
Açık kaynak yazılımların ülkemizde gelişmesi adına bence süper bir haber. Microsfot tekelciliğine karşı böylelikle zafer kaZANILMIŞ OLDU
25 Nisan 2010, 18:34
Henüz zafer falan kazanılmış değil.Emsal davadan tüm üreticilerin seçenek sunması gerekirdi mahkemenin kazanılmış sayılması için.Ben hala Teknosa,Teknolojix,Electro World mağazalarına gittiğimde Windowssuz pc istediğimde orada çalışan kişi bana al Windows’su sonra silersin dediğinde davanın falan önemi kalmıyor.Herkesin mahkeme ile uğraşacak ne vakti var ne zamanı.Umarım ilerleyen zamanlarda değişir.
26 Nisan 2010, 19:02
Onlar seçenek sunmasa da kullanıcılar bunun farkında ve isteyen iadesini gerçekleştirebiliyor. http://forum.ubuntu-tr.org/index.php/topic,18388.0.html
14 Ağustos 2010, 03:30
Haber oldukça güzel ve bu işin geleceğinin değişeceği yönünde az da olsa ümit veriyor. Ama ne var ki sistemin şu anki şekliyle devam etmesi durumunda Microsoft un pek de yenileceğini sanmıyorum. Bunu da şuna göre söylüyorum.
Ben bir bilgisayar programcısıyım. C# ve MSSQL kullanıyorum. Bunları okuldayken öğretiyorlardı ama ben okulda değilde okul bittikten sonra öğrendim. Nedeni de bu konularda yeterince kaynak bulabilmemdi. Düşünün ki Linux üzerinde program geliştirmek istediniz. Ancak sorun şu ki yeterli kaynak bulamıyorsunuz. Hadi az da olsa kaynak bulduğunuzu varsayalım. Bu seferde VS IDE üzerinde olan IntelliSense özelliğinin benzerini bulamıyorsunuz. Bunları da geçtikten sonraki sorun da Linux üzerinde program kurulumu konusu. Windows üzerinde en basit şekliyle sürekli ileri ileri diyerek bir program kurabiliyorsunuz ama Linux üzerinde depoların dışındaki bir programı kurabilmek için kod bilmek zorundasınız.
Benim karşılaştığım en temel sorunlar bunlar. Dediğim gibi bu tip sorunlar yüzünden Linux ne kadar stabil ve Windows tan daha iyi de olsa kolay kolay Windows u geçemez. Bu da ister istemez söz konusu mahkeme kararının çok fazla bir şeyi değiştirmeyeceği düşüncesini oluşturuyor bende.
İnşallah Linux Programcılığında bir patlama yaşanır ve Linux üreticileri Windows un exe si gibi her Linux dağıtımı üzerinde çalışacak bir yapı geliştirirlerde ben de Linux programcılığına geçer, bu zulümden kurtulurum.
Maalesef başka türlü bir çözüm de göremiyorum.
14 Ağustos 2010, 12:45
Bu durum ile ilgili, süreçler de dahil olmak üzere bir çok şeyi anlatan bir internet sitesi açıldı. http://mecburdegilsiniz.com/
31 Temmuz 2011, 18:14
Hocam dediğiniz şey Kayseri de geçersiz.
01 Eylül 2012, 15:33
Yıllar geçti hala aynı tas aynı hamam piyasa…