Bize söylendiği kadarı ile tek bedel, araçların kendilerinin özgür olmaması, ya da kodunu göremeyeceğimiz, kopyalayamayacağımız veya kendi başımıza çalıştıramayacağımız ağ servisleri olmaları. Bu araçları ve servisleri (BitKeeper, SourceForge, Google Code ve GitHub gibi servisler) kullanma kararları verirken, özgür yazılım geliştiricileri “amaca giden her yol meşrudur” düşüncesiyle hem geliştirici topluluklarının hem de kendi kullanıcılarının özgürlüklerine değişen kararlar vermiş oldular. Özgür olmayan ve özel geliştirme araçlarını kucaklama kararları, özgür yazılımı savunmamızın inandırıcılığını sabote edip, bizim ve kullanıcılarımızın özgürlüğünden kabul edilemez biçimde ödün vermekte.

2002 yılında, Linus Torvalds, Linux çekirdeğinin “BitKeeper” isimli dağıtık sürüm kontrol sistemine geçeceğini açıkladı. Karar büyük endişe ve tartışma yarattıysa da, BitKeeper çekirdek geliştiricilerinin dağıtık bir yapıda çalışmasına olanak tanıdı. O zamanlarda özgür yazılım araçlarında böyle bir yapı desteklenmiyordu, bazı Linux geliştiricileri bunun getirilerinin geliştiricilerin özgürlüklerinin bedeline değeceğini düşündü. Üç yıl sonra, kuşkuyla yaklaşanlar haklı çıktı. Andrew Tridgell’ın BitKeeper için özgür bir alternatif yazmaya çalışması üzerine, BitKeeper’ın sahibi olan Larry McVoy birçok ana çekirdek geliştiricisinin bedava lisanslarını iptal etti. Çekirdek geliştiricileri kendi özgür yazılım muadillerini yazmaya zorlandılar: şu anda Git adıyla bilinen projeyi.

Elbette, özgür yazılımın özgür olmayan geliştirme araçları ile ilişkisi BitKeeper’dan çok daha geniş. SourceForge isimli özgür yazılım geliştirme destek servisinin kaynak kodu ilk başta herkese açıkken, yazarları tamamen kapalı bir geliştirme modeline döndüler. SourceForge özgür yazılımlar kullanılarak oluşturulduysa da, SourceForge kullanıcıları yazılımla web üzerinden etkileşiyor. Kullanıcıların hiçbir zaman elinde SourceForge yazılımının kopyası olmadığı için, kaynak kodunu da isteyemiyorlar. Aynı şekilde CollabNet’in Tigris.org’u, Google Code’un “Açık Kaynak Proje Barındırma” servisleri ve GitHub da benzer amaçlara hizmet ettiler ve kodlarını benzer biçimde ulaşılamaz kıldılar. Servisleri çoğunlukla herhangi bir ücret olmaksızın sağlanıyor ve özgür yazılım geliştirilmesini teşvik ediyor ancak bu yaklaşımları geliştirme ortamını oluşturan kendi yazılımlarını kapsamıyor. Bu sistemlerin her birinin kaynak kodu saklı ve o servisleri kullanan geliştiriciler tarafından değiştirilemez olmaya devam ediyor.

Bu özgür olmayan geliştirme araçları birçok özgür yazılım geliştiricisi için bir ikilem oluşturuyor. Bu araçların birçoğunun amacı, daha verimli özgür yazılım geliştirilmesi yolu ile daha fazla özgür yazılım üretilmesi ve daha fazla özgürlük. Collab-Net, Google ve GitHub ayrı ayrı özgür yazılımın başarılı olmasını istediklerini ve buna yardımcı olmak istediklerini söylüyorlar. Fakat bir dizi nedenden ötürü bu firmalar yazılım özgürlüğünü, özgür yazılım etikleriyle yaratma amacında oldukları özgür yazılımlardan daha az uyuşan araçlarla yapmayı tercih ediyorlar. Bunun sonucu ise güçsüzleştirilmiş geliştiriciler oluyor. Bu geliştiricilerin ürettiği kodun özgürlüğü, kabul edilemez bir tekelciliğe bağlı durumda.

Birincisi, kapalı araçların kullanımı, üretilen özgür yazılımın kullanıcılarına kabul edilemez bir mesaj göndermektedir. “Yazılım özgürlüğü kullanıcılar olarak sizin için önemlidir” der gibi görünen geliştiriciler bir taraftansa “ancak bizim için değil” demektedirler. Böyle bir davranış, özgür yazılım hareketinin kalbindeki güçlü etik bağlılığın temel etkinliğini sabote eder. Halihazırda özgür yazılımı benimsemiş kişiler olarak, özgür yazılımla işimizi görebileceğimizi — ve çok başarılı olacağımızı — göstermeliyiz. Kapalı sistemlere karşı özgür alternatiflerini (örneğin SourceForge ya da GoogleCode eşdeğeri ve GNU Savannah’ı işleten Savane, GitHub eşdeğeri Gitorious) kullanarak ve bu alternatiflerin geri kaldıkları yerleri geliştirerek onları desteklemeliyiz.

İkincisi, şunun farkına varmalıyız ki ürettiğimiz yazılım, ancak sürekli kullanımı, dağıtımı ve gelişimi için bağlı olduğu yazılımlar kadar özgürdür.

GNU GPL lisansı ve kaynak kodu, bir programı değiştirmeye çalışan, ancak bu değişikliği yapması için gereken araca özgürce erişemeyen bir kullanıcının çok az işine yarar. Dolayısı ile yalnızca geliştiricinin değil, tüm kullanıcıların ve gelecekte o yazılımı kullanarak yazılım üretecek tüm geliştiricilerin özgürlüğü de tehlikededir. Özgür olmayan araçları seçenler, herkesi bu bağlı kalınan araçları üreten grup ve kişilerin kaprislerine maruz bırakmaktadır.

Kapalı geliştirme araçları, kısa vadede daha çok özgür yazılım geliştirmeye yardımcı olabilecek olsa bile, bunun kabul edilemeyecek bir bedeli var. Özel yazılım ve ağ hizmetlerinin tartışmalı alanında, özgür yazılım geliştiricileri daha fazla rahatlıktan yana olma yanılgısına düşmemek zorundalar. Daha fazla özgürlük elde etme girişimleri için temel prensiplerimizden vazgeçmek; bindiği dalı kesen, dengesiz, ve en nihayetinde kullanıcılarımıza ve bütün özgür yazılım geliştiricileri camiasına haksızlık eden bir karar olur.

Tıpkı ilk GNU geliştiricilerinin, öncelikle özgür yazılım geliştirebilecekleri özgür araçlar yaratmaya odaklandığı gibi; biz de özgürce, belirsizliğe yer bırakmayacak biçimde özgür olan araçlarla yazılım üretebileceğimizi garantilemeliyiz. Bunu yapamamamız, yazılımların dolaylı olarak daha az özgür olmasına yol açacaktır. Kullanıcılarımıza vermek istediğimiz özgürlükleri, onların yazılımlarını geliştirirken bize vermeyen araçları kullanmaya karşı direnmeliyiz ve geliştirme araçlarımızın üreticilerine baskı yapmalıyız. Özgür yazılım, başarısını prensiplerimizden ödün vererek kazanmadı. Özgür bir dünya inşa etmek için kullandığımız araçların özgürlüğünden ödün vererek, teknik, pragmatik ya da etik olarak bir kazanç sağlamış olmayacağız.

Yazar: Benjamin Mako Hill
Çeviren: Gürer Özen / Doruk Fişek
Düzeltmeler: Çetin Meriçli

Ülkemizde geliştirilen ve T.C. tarafından da desteklenen Pardus, yaklaşık 7 gün önce 2011 planlarını e-posta listesinde duyurdu. Duyuruda ilgi çeken en önemli nokta, artık takip için JIRA isimli web uygulamasının kullanılacak olmasıydı. Zira JIRA, Özgür Yazılım Lisansı ile dağıtılan bir uygulama değil. İşte tartışmalar ve ayrılıklar da burada başlıyor.

Bu sabah Doruk Fişek, kendi kişisel günlüğünde artık Pardus geliştirici takım içinde yer almayacağını aşağıdaki satırlar ile takipçilerine duyurdu.

“Temmuz ayının başında Pardus‘un geliştirici e-posta listesine 2011 için planlananları içeren bir e-posta düştü. Çeşitli çalışmaların yanı sıra; UEKAE çalışanları, Pardus’un geliştirilmesi için Jira isimli özgür olmayan bir yazılımın kullanılmasını planladıklarını belirterek, diğer geliştiricilerin de bu konudaki görüşlerini soruyorlardı.

Bundan birkaç sene önce de Jira’nın Pardus’un geliştirilmesinde kullanılması gündeme gelmişti, hatta ondan da birkaç sene önce Linux Kullanıcıları Derneği’nde de. Her iki zamanda da, her iki topluluk, özgür olmayan bir yazılımın kullanımını reddetmişti.

Ben de dahil, UEKAE çalışanı olmayan birçok Pardus geliştiricisi özgür olmayan yazılımların kullanılmasına karşı çıktı, teknik olarak ortaya sunulan gerekçelerin hepsinin özgür yazılımlarla mümkün olduğunu belirtti; sloganı “özgürlük için” olan bir projenin geliştirilmesinde özgür yazılım kullanılmasının önemini vurguladı; konu ile ilgili onlarca e-posta yazıldı, çizildi.

Tüm bunlara karşın Jira kullanımından vazgeçilmediği için; ben de (diğer birkaç geliştirici gibi), UEKAE çalışanlarının başını çektiği Pardus geliştirici topluluğunun bir parçası olmayı dün akşam saatlerinde bıraktım.”

Özgür Yazılım geliştirmek için Özgür Yazılım Lisansı’na sahip olan bir uygulama yerine, özgür olmayan bir uygulamanın kullanılması görüldüğü üzere birbiri ile cümle üzerinde bile çelişmektedir. Kaldı ki bu uygulama ile başlayıp, daha sonra başka uygulamaların sisteme dahil edilmesi de mümkündür.

Özellikle ülke çapında tanınan ve T.C. tarafından da desteklenen bir Linux dağıtımının geliştirilmesinde kullanılacak olan uygulama ve yazılımlar, bir çok projeye örnek teşkil edecektir. Yani burada bir şey doğru yapılırsa, aynı anda bir çok şey de doğru orantılı bir şekilde gelişim gösterecektir. Tabii karşı karşıya olduğumuz durum bunun tam aksi olduğundan gerçekten düşündürücüdür.

Pardus’un kötü yönetildiğinden bahseden bir çok kullanıcı, yine yanlış bir yönetim hamlesi ile projenin yön değiştirmesinden de tedirgin olmuş durumda. Ayrıca ‘Özgürlük İçin!’ sloganı ile yola çıkılmış bir projede, özgür olmayan yazılımların kullanılması da oldukça absürt duruyor.

Daha önce de topluluk içindeki tartışmalar mahkemelere kadar uzamış ve oldukça yakışıksız görüntüler ortaya çıkmıştı. Hatta henüz devam eden davaların olduğunu da bir çok kişi bilmekte.

Açıkçası bana ‘Neden Pardus kullanmıyorsun?’ şeklinde soru soran tüm arkadaşlarıma hep aynı cevabı verdim. Fakat hiç burada görüş bildirmedim. Bir dağıtıma yakın olup, diğerine olmamak gibi bir endişe de taşımadım.  Ama kimsenin benden etkilenip, kendi dağıtım seçme özgürlüğüne engel olmak istemedim. Yine engel olmak istemem ama artık kişisel fikrimi beyan edeceğim.

İşte bana yanlış gelen bu yönetimsel zaaflar ve hatalar yüzünden Pardus’tan soğudum ve kullanmıyorum.

Sizce Pardus’un özgür olmayan yazılımlar ile geliştirilmesi doğru mu?

Derginin içeriği şu şekilde ;

Dolpin Dosya Yöneticisi : KDE4 SC’nin ön tanımlı dosya yöneticisi Dolphin’in incelikleri
Pardus’ta Twitter Uygulamaları : Pardus’ta kullanabileceğiniz 3 farklı Twitter uygulaması
GoogleCL ile Google Hizmetlerine Erişim : Google tarafından duyurulan komut satırı uygulaması
Wesnoth’a Dalış – V : The Battle for Wesnoth için seferberlik oluşturulması
Oyun Tanıtımı : ShadowGrounds : ShadowGrounds adlı ticari lisanslı bir oyunun tanıtımı
Django’da Yönetim Paneli Özelleştirmeleri : Django’da admin.py düzenlemeleri
Pardus’ta Scilab – IV : Scilab’da koşullar ve döngüler
Röportaj : Hakan Uygun : LKD’nin yeni yönetim kurulu başkanı Hakan Uygun ile röportajımız
Makale : Pardus, Pardus-Linux.Org ve Özgür Oluşumlar : Mustafa Akgül’ün kaleminden Pardus, Pardus-Linux.Org ve Özgür Oluşumlar üzerine bir makale
Makale : Özgür Yazılım ve Çevresel İlişkiler : Özgür Yazılım ile çevresel ilişkileri kaleme alınıyor.
Makale : Oracle, Sun Firmasının Projelerini Yönetebiliyor Mu? : Oracle’ın SUN’ı almasının ardından, SUN’ın projelerindeki durum.
Makale : Chrome, Firefox’ın Piyasa Payını Etkiler Mi? : Google Chrome’un engellenemez yükselişi ve Mozilla Firefox’ın pazar payının irdelenmesi
Makale : Ticari Lisanslı Oyunlar Nereden Koşuyor? : Ticari lisanslı oyunlar ve bu oyunların kulvarı
Fadike’nin Not Defteri : Fadike not defterine devam ediyor.
Kitap Tanıtımı : Adım Adım Pardus 2009 : Pardus’u iyice tanıyabileceğiniz bir kitabın tanıtımı

Dergiyi indirmek için burayı, daha eski sayılar için burayı, dergiye katkıda bulunmak için de burayı tıklayabilirsiniz.

Özgür Yazılım severler tarafından ilgi ile takip edilen e-derginin içeriği şu şekilde ;

İçindekiler:

• Gnome’da Panel Arkaplanı
• Gimp İle Bulanıklaştırma
• Linux’ta RAW Resimler
• Deluge – II
• sudo
• syslog
• uid/gid ve chmod
• BSD – XIX

Dergiyi indirmek için burayı tıklayın.